Vroeg-Victoriaanse herenkleding: zwart domineert jaren 1840 - 1880

Victoriaanse Mens Fashion Cover met donkere kleuren overheersend 1861 Brits wandel- en sportkostuum

1861 Brits wandel- en sportkostuum

Er wordt zo streng op de gebruikelijke avondjurk aangedrongen, dat deze bijna in de categorie uniformen zou kunnen worden ingedeeld.

The American Gentleman's Guide to beleefdheid en mode (1857)

De nieuwe look voor mannen: sombere stijl

Vroeg Victoriaanse herenmode

De vroege Victoriaanse herenmode was gedempt vergeleken met de excessen van de Regency-periode

Toen koningin Victoria in 1837 de troon besteeg, was de industriële revolutie in volle gang. De welvarende opkomende middenklasse streefde naar respectabiliteit en homogeniteit en werd sterk beïnvloed door de plechtige protestantse beweging van die tijd. Als gevolg hiervan werd het onpraktische dandyisme van de Regency-vrijetijdsklasse vervangen door functionele en sombere kleermakerszit die de voorkeur hadden van de mannen die, in de woorden van een historicus, net zo ernstig en serieus wilden lijken als de banken en fabrieken die ze bezaten. Dus het was dat het concept van de heer overtroefde het idee van de hoveling, wat ertoe leidde dat The Tailor and Cutter in 1878 verklaarde dat kleding in onze tijd niet langer de maatstaf is voor de sociale positie van een man.

InhoudsopgaveUitbreidenInstorten
  1. De nieuwe look voor mannen: sombere stijl
  2. Victoriaanse avondetiquette
  3. Onderscheidende dag- en avondkleding
  4. De componenten van Victoriaanse after-dark kleding
  5. Veranderingen in jassen
  6. Prachtige vesten van de vroege Victorianen
  7. Pantalons en broeken
  8. Overhemd en kraag: ruches maken plaats voor plooien
  9. Dassen: van das tot vlinderdassen
  10. Vroeg Victoriaans schoeisel
  11. Een overvloed aan hoeden
  12. Vroeg Victoriaanse handschoenen en bovenkleding
  13. Klaar voor verlichting: hedendaagse critici van Victoriaanse formele kleding
  14. Kledingdecor en formele feiten

Victoriaanse avondetiquette

De algemene kleermakershiërarchie van aankleden en uitkleden van het regentschap werd doorgevoerd in het Victoriaanse tijdperk. een populaireetiquettegids van de periode vatte samen dat 'uitkleden' betekent gekleed zijn voor werk en gewone bezigheden, terwijl gekleed zijn respect voor de samenleving toont door de kleding te dragen die de genoemde samenleving geschikt acht voor bepaalde gelegenheden.

Vroeg-Victoriaanse jurk voor overdag

Vroeg-Victoriaanse jurk voor overdag

Onderscheidende dag- en avondkleding

Nieuw in het tijdperk was een meer duidelijke indeling van de categorie Jurk in: ochtendjurk en avondjurk. Ochtendjurk was formele kleding voor overdag. Avondjurken - vaak volledige jurk genoemd - bleven het toppunt van patriciërskleding en de gewoonte om zich te kleden voor het avondeten was essentieel voor mannen die naar deftigheid streefden. Instructie Routledge's Manual of Etiquette:

Draag 's avonds, hoewel alleen in de boezem van je eigen familie, alleen zwart, en trek net zo scrupuleus een jas aan alsof je bezoek verwacht. Als je zonen hebt, voed ze dan op om hetzelfde te doen. Het is de naleving van deze kleine kleinigheden in de huisetiquette die de ware heer kenmerkt.

Dankzij de wereldwijde invloed van Groot-Brittannië werd deze kleermakerspraktijk over de hele wereld overgenomen. De brahmanen van Amerika, die de elite van die tijd waren, wilden graag de verfijnde tradities van hun voormalige heersers opnemen om hun jonge land te doordrenken met een oud woord beleefdheid. Het zeer populaire Amerikaanse etiquetteboek, Sensible Etiquette of the Best Society, zei:

Het ware avondkostuum, dat in de hele wereld als zodanig wordt aanvaard, heeft zich eindelijk, hoewel niet zonder enige beproevingen, stevig in dit land gevestigd. Met de voortschrijdende cultuur zijn we kosmopolitischer geworden en de kosmopolitische avondjurk, die overal wordt erkend, van de Indus tot aan de pool, heeft onbetwist de macht gekregen.

illustratie van een koppel uit het Victoriaanse tijdperk dat op een bal danst

Illustratie van een Victoriaans koppel dat op een bal danst

De fundamentele etiquette van dit nieuwe kostuum bleef echter ongrijpbaar voor Amerikanen. Tot ontzetting van de auteur begrepen de meeste van haar landgenoten niet dat avondkleding bedoeld was om 's avonds te worden gedragen en vonden het in plaats daarvan geschikt voor elke formele gelegenheid, dag of nacht.

Het boek bevatte ook twee opmerkelijke uitzonderingen op de universele gewoonte om zich in het donker aan te kleden:

  • Zondagavonden waren niet geschikt voor de opsmuk van avondkleding en daarom werd in plaats daarvan ochtendkleding gedragen.
  • In sommige kringen werd avondkleding gezien als een aanstellerij, daarom is het in provinciesteden goed om te doen wat anderen doen.

Theoretisch behield de nieuwe volledige jurk de oude subhiërarchie van relatief informele dinerkleding, algemene avondkleding en de meest formele balzaal- en operakleding. De verschillen tussen de lagen werden echter steeds kleiner als gevolg van de nadruk van de nieuwe tijd op uniformiteit en bruikbaarheid. De avondjurk is hetzelfde, ongeacht de aard van het amusement van de avond, zei Sensible Etiquette. De theorie is dat een heer zich kleedt voor het avondeten en dan gelijk wordt voorbereid op een telefoongesprek, opera of bal.

Avondkleding in 1873

Avondkleding in 1873

De componenten van Victoriaanse after-dark kleding

Victoriaanse avondjurk definiëren

Omdat het tijdperk meer dan zestig jaar omspant, bestaat er niet zoiets als een typisch Victoriaanse herenavondjurk. In plaats daarvan zijn er drie vrij verschillende fasen:

  • de vroege periode van ongeveer 1840 tot 1860 is opmerkelijk voor de geleidelijke verdwijning van Regency flamboyantie
  • de middenperiode van ongeveer 1860 tot 1880 - ook wel het begin van de Amerikaanse vergulde tijd genoemd - valt op door een strikte codificatie van normen
  • ]de late periode van ongeveer 1880 tot 1900 - de tweede helft van het vergulde tijdperk - is opmerkelijk door de introductie van het smokingjasje en de daaruit voortvloeiende two-tier avondkledingcode

De volgende recensie behandelt de evolutie van individuele kledingstukken in de eerste vier decennia van het tijdperk toen de dresscode geleidelijk werd gestroomlijnd. De hier beschreven trends zijn van toepassing op zowel Groot-Brittannië als Amerika, tenzij anders vermeld.

Korte jassen allemaal gesneden in een bodycoat-silhouet in 1871 - let op de keuze voor hoge hoed met een korte jas

Korte jassen allemaal gesneden in een bodycoat-silhouet in 1871 - let op de keuze voor hoge hoed met een korte jas

Algemeen

Naarmate de avondoutfit meer ingetogen en uniform werd, werd de noodzaak om het goed uit te voeren van cruciaal belang. Schitterende materialen, expert maatwerk , en de nieuwste styling waren nu de enige eigenschappen die de kleding van een echte Victoriaanse heer konden onderscheiden.

Veranderingen in jassen

Aanvankelijk werd de slipjas - in die tijd bekend als een jurkjas - nog steeds gebruikt voor zowel avondjurk als ochtendjurk. In de jaren 1860 werd het alleen 's avonds gedragen.

Net als in het Regency-tijdperk waren aanvankelijk verschillende donkere kleuren acceptabel. De populariteit van de blauwe versie met vergulde knopen en van de bruine versie nam in de loop van de tijd af totdat in 1853 het aandeel van zwart avondjurkjassen zijn twintig tegen één tegen elke andere kleur volgens The Gentleman's Magazine of Fashion. Deze toenemende aantrekkingskracht van zwart tijdens het Victoriaanse tijdperk was te wijten aan een aantal redenen: het eerder genoemde sombere protestantisme van die tijd, het pragmatisme van het leven tussen de met roet bedekte steden van de industriële revolutie en een afgekondigd jaar van rouw na de dood van de echtgenoot van de koningin in 1861.

Vanity speelde ook een rol in de voorkeur van mannen voor zwart volgens The American Gentleman's Guide to Politeness and Fashion, waarin werd opgemerkt dat het een afslankend effect had en een uitdagende look was om te dragen. Het is een zeer groot compliment voor elke man om hem te vertellen dat zwart hem wordt, en het is waarschijnlijk vanwege deze eigenschap dat zwart bij uitstek wordt gekozen voor avond- of baljurk.

In het begin waren jassen met één of twee rijen knopen nog steeds, en terwijl ochtendjassen nu ontworpen waren om dicht te knopen, waren avondversies nog steeds bedoeld om open te worden gedragen om te pronken met de vest en overhemd voorzijde. Dit maakte de knopen met dubbele rij knopen puur sierlijk en in de jaren 1870 had de meest voorkomende stijl van avondjurkjassen twee knopen aan weerszijden van de voorkant.

Victoriaanse herenkleding in juni 1871

Victoriaanse herenkleding in juni 1871

De V- en M-halskragen bleven populair in het vroege Victoriaanse tijdperk, maar de laatste vervaagde rond de jaren 1870 in de geschiedenis. Zijden reversbekledingen verschenen in de jaren 1860, wat de schrijver van herenkleding, Nicholas Antongiavanni, toeschrijft aan de afgunst van burgermannen die hun slipjassen dragen in het gezelschap van heraldische opsmuk of een volledig gekleed militair uniform. In tegenstelling tot vandaag bedekte de beleg niet de hele revers, maar stopte bij de rand van de meerdere knoopsgaten die in die tijd standaard op de revers zaten.

Een stijlvol alternatief in de jaren 1860 was de rolkraag (sjaalkraag), maar die raakte begin jaren 70 uit de gratie. Fluwelen kragen bleven een andere modieuze optie tot de late Victoriaanse periode.

Jurk jas mouwen hadden vaak valse manchetten die soms van fluweel waren om bij de kraag te passen. Knoopversiering begon in de jaren 1870 te verschijnen. Zakken bleef verborgen in de staarten omdat er in gezelschap, aldus The Handbook of the Man of Fashion, zo min mogelijk in de zakken van de jas moet worden gedragen.

De lengte van de staarten en de hoogte van de taille bleven variëren volgens de grillen van de mode.

Prachtige vesten van de vroege Victorianen

Het vest was het laatste avondkledingstuk dat zijn flamboyante Regency behield. Aanvankelijk was het gemaakt van weelderige materialen zoals zijde, satijn, fluweel en kasjmier en was vaak versierd met borduurwerk. Tegen de jaren 1860 was het over het algemeen stof of zijde en beperkt tot zwart of wit . Deze keuze voor de kleur van het vest was een van de slechts twee variaties die in Victoriaanse avondjurken waren toegestaan ​​(de kleur van de stropdas was de andere), hoewel de Britse etiquette-autoriteiten adviseerden dat wit niet in de mode was en beperkt moest worden tot alleen de meest formele gelegenheden.

Of het nu ebbenhout of ivoor , avondvesten waren altijd single-breasted. Ze waren in toenemende mate laag uitgesneden met een V-vormige opening tot de jaren 1870 toen de U-vorm verscheen. Omgekeerd werd de taille steeds hoger, zodat tegen de jaren 1850 de onderkant meestal recht werd gesneden.

De sjaalkraag was typerend voor het vest en halverwege de eeuw werden twee zakken gekenmerkt. Knopen waren ofwel bedekt met materiaal of vergulde of mooie stenen. Een broeklus werd in 1840 geïntroduceerd in de bruilofts- en avondvesten en blijft tot op de dag van vandaag een kenmerk van een hoogwaardige taillebedekking. Het ondergilet, een noviteit van Regency, stierf in de jaren 1850 uit vanwege de eerder genoemde verkorte taille. (Illustraties van later in het tijdperk laten zien wat lijkt op een ondergilet, een pseudo-ondervest dat nu vaker wordt geassocieerd met ochtendjurk.)

Mode voor broeken en pantalons in de jaren 1870

Mode voor broeken en pantalons in de jaren 1870

Pantalons en broeken

In het begin waren pantalons – nauwsluitend en kort genoeg om de voet en enkel te laten zien – de norm en broek waren alleen toegestaan ​​voor minder formele avondgelegenheden. Na verloop van tijd werden broeken acceptabel voor alle avondfuncties, hoewel ze meer getailleerd bleven dan dagbroeken. De voetbanden die in het Regency-tijdperk werden geïntroduceerd, raakten in de jaren 1840 uit de mode.

Oorspronkelijk was een avondbroek zwart kerseymere of soms kasjmier, maar in de jaren 1860 werden ze gemaakt van dezelfde wol als de rok. Net als de adoptie van zijden bekledingen door de slipjas, begonnen broeken in de jaren 1850 een militair geïnspireerde lintvlecht op hun buitennaden te dragen.

Overhemd en kraag: ruches maken plaats voor plooien

Gegolfde voorkanten van overhemden werden in het Victoriaanse tijdperk steeds zeldzamer, omdat delicate plooien de favoriete decoratie werden. Effen fronten waren de meest voorkomende stijl in de jaren 1850 en hadden een dikke boezem nodig om een ​​ongerimpeld uiterlijk te behouden op een overhemd dat anders heel los zit. Oogjes begonnen tegelijkertijd te verschijnen om studs op te nemen en gesteven manchetten maakten manchetknopen modieuzer.

Verstijfde opstaande kragen verschenen in de jaren 1860 en begonnen in het volgende decennium vleugels te vertonen. Turndown-kragen werden af ​​en toe gezien in de jaren 1860 en vroege jaren 70.

Dassen in april 1874 - let op de heer links in een zwarte stropdas-outfit met een kortere jas en een hoge hoed - zeer vergelijkbaar met het smokingjasje dat we in de jaren 1880 zouden leren kennen

Dassen in april 1874 - let op de heer links in een zwarte stropdas-outfit met een korter jasje en een hoge hoed - zeer vergelijkbaar met het smokingjasje dat we in de jaren 1880 zouden leren kennen

Dassen: van das tot vlinderdassen

De standaard avond dassen was een blanke das eerst toen in de jaren 1860, een witte stropdas of vlinderdas , alles van wasbaar materiaal. In Amerika waren zwarte stropdassen even acceptabel, maar in Groot-Brittannië werden ze gedegradeerd tot de minst formele zaken. Tegen de jaren 1860 waren de avondvlinderdasjes over het algemeen smal en hadden ze puntige uiteinden.

Vroeg Victoriaans schoeisel

In het begin waren avondschoenen nog steeds zwart jurk laarzen of pumps, hoewel ze nu specifiek werden beschreven als lakleer. In 1857 meldde The Fashionable Dancer's Casket dat schoenen of pumps zijn uitgegaan, behalve op staatsbals, waar hofjurken worden gedragen. Laarzen waren nu de favoriete voetbedekking.

Avondkousen waren over het algemeen van zwarte zijde, hoewel sommige illustraties uit die tijd een witte zijden slang laten zien die af en toe voorkomt in het Victoriaanse tijdperk.

Een overvloed aan hoeden

Volgens het Handbook of the Man of Fashion uit 1839 zijn chapeau-bh's passend en elegant op een dans- of groot avondfeest; maar om bij zulke gelegenheden een gewone hoed te dragen, zoals sommige onhandige navolgers van de mode doen, is onhandig en absurd. De gewone hoed die wordt genoemd, is de hoge hoed die tegen de jaren 1840 was veranderd van een modenieuwigheid in een statussymbool voor burgerlijke mannen, legt de website van het McCord Museum uit. De hoge hoed symboliseerde respectabiliteit, rijkdom, waardigheid en sociale status: hoog en imposant, waardoor mannen er langer en 'knap' uitzagen.

Victoriaanse herenhoeden

Victoriaanse herenhoeden

Hoewel acceptabel voor avondkleding, was de zwarte hoge hoed onpraktisch, niet alleen vanwege de eerder genoemde onhandigheid bij het dragen, maar ook vanwege zijn gevoeligheid voor beschadiging wanneer hij werd bewaard onder een herenstoel in de opera of het theater. Toen Antoine Gibus rond 1840 de opvouwbare versie van de hoge hoed perfectioneerde, werd de resulterende gibus-hoed dan ook al snel de meest populaire hoofddeksels na zes uur.

Oorspronkelijk gebruikelijk in beverbont, werd de hoge hoed (ook bekend als topper) steeds populairder in pluche van zijden hoeden dankzij de vooruitgang in de constructie van zijden hoeden, de aanzienlijk lagere prijs, de adoptie van de stijl door Prins Albert in 1850 en de uitputting van de Noord-Amerikaanse bever door midden in de eeuw. Om deze reden was het ook vaak bekend als een zijden hoed.

Vroeg Victoriaanse handschoenen en bovenkleding

Handschoenen

Het gebruik van avondjurk handschoenen evolueerde van verplicht - de onbedekte hand is de gespleten voet van vulgariteit (1839) - tot aanbevolen, vooral bij het dansen - om de pure handschoen van een dame met onbedekte vingers aan te raken is brutaal! (1857) - tot optioneel - deze mode van onbedekte handen is ontstaan ​​onder Engelse royalty's en vindt gunst bij veel van de leiders van de Amerikaanse samenleving (1878). Ongeacht de noodzaak bleef één protocol gedurende de hele periode stevig: handschoenen moeten altijd worden verwijderd om te dineren.

Donkere of bleke kleuren waren acceptabel voor gewone avondkleding, maar bij zeer formele gelegenheden, zoals ballen, moesten handschoenen wit of mogelijk lichtgeel zijn, ook bekend als buff. De luxueuze eigenschappen van geitenleer maakten het tot het perfecte materiaal voor avondhandschoenen.

bovenkleding

Volgens het Handbook of English Costume of the Nineteenth Century zijn zowel mantels als overjassen werden gedragen met Victoriaanse avondkleding, de laatste werd in de loop van de tijd steeds gebruikelijker.

Victoriaanse bovenkleding in februari 1871 - let ook op het patroon van de broek

Victoriaanse bovenkleding in februari 1871 – let ook op het patroon van de broek

Ander

Nu dat avondvesten zakken hadden, was het acceptabel om op te bergen horloges in hen zoals de mode was met ochtendkleding. Aan het uurwerk was een decoratieve ketting bevestigd die aan een vestknoop werd vastgemaakt om te voorkomen dat het horloge uit zijn opbergplaats zou vallen. Deze horlogeketting of horlogekast kon aanvankelijk worden verfraaid met waardevolle snuisterijen of souvenirs, maar in 1878 waarschuwden de autoriteiten dat minder sieraden er altijd mannelijker en aristocratischer uitzien dan een overvloed aan ornamenten.

Overhemd studs en manchetknopen waren een nieuwe toevoeging aan avondkleding. Etiquette-experts adviseerden om de studs en mouwschakels klein en eenvoudig te houden en favoriete exemplaren gemaakt van gedraaid goud of versierd met diamant, zwarte parel of opaal.

Een Amerikaans etiquetteboek uit 1857 suggereerde een zachte, dunne, witte zakdoek te dragen met avondjurk en een aantal Britse handleidingen uit die tijd verwezen naar het parfumeren van dit accessoire.

Klaar voor verlichting: hedendaagse critici van Victoriaanse formele kleding

Avondkleding was in de negentiende eeuw misschien vrijwel verplicht, maar dat betekent niet dat het universeel geliefd was. Een van de meest populaire etiquette-auteurs van de Gilded Age deelde zijn verrassend openhartige mening over de outfit:

Het is simpele nonsens om over de moderne beschaving te praten, en wees blij dat de wreedheden van de middeleeuwen in deze dagen en in dit land nooit kunnen worden begaan. Ik blijf erbij dat ze in het algemeen dagelijks vrijelijk worden gepleegd, met toestemming van het ellendige slachtoffer zelf, in de dwang om avondkleding te dragen. Is er iets dat tegelijkertijd troosteloos of afschuwelijker is?

Deze schrijver was ongetwijfeld niet de enige Victoriaanse man die zich zes avonden per week in een formeel uniform verkleedde. Dagkleding was aanzienlijk comfortabeler gemaakt met de komst van het gewone zakpak en het werd hoog tijd om een ​​vergelijkbare oplossing voor avondkleding te bedenken.

Kledingdecor en formele feiten

Jurk Decorum: Amerikaanse formele dagkleding

1869 ochtendjurk

1869 ochtendjurk

Vroege Amerikaanse etiquetteboeken deden veel moeite om uit te leggen waarom een ​​jurkjas voor het avondeten hoogst ongepast was voor iemand anders dan een ober. Terwijl de meeste elite van de samenleving begreep dat ochtendkleding de enige juiste formele kleding was vóór zes uur, overwon de massa nooit hun perceptie dat avondkleding formele kleding voor alle doeleinden was, wat resulteerde in het eigenaardige Amerikaanse fenomeen van vandaag dat het best kan worden beschreven als oberbruiloften overdag.

Formele feiten: het sociale seizoen

illustratie van een koppel uit het Victoriaanse tijdperk dat op een bal danst

illustratie van een Victoriaans koppel dat op een bal danst

Het sociale seizoen, of gewoon het seizoen, was de tijd van het jaar waarin de elite van de samenleving hun landgoederen verliet om in de stad te gaan wonen en grote diners, liefdadigheidsevenementen en debutantenbals bij te wonen.

Volgens Debrett's liep het seizoen in Londen van april tot juli en van oktober tot Kerstmis. Het begon elk jaar met de opening van het operaseizoen in Covent Garden.

Het sociale seizoen in New York begon in november met de National Horse Show en de start van een eigen operaseizoen en duurde tot de vroege zomer.

Formele feiten: opera-etiquette

Box in een operagebouw in Parijs

Box in een operagebouw in Parijs

Hele hoofdstukken van Victoriaanse en Edwardiaanse handleidingen voor etiquette waren gewijd aan het ingewikkelde sociale manoeuvreren dat plaatsvond in opera's onder de rijke eigenaren van privé-boxen.

Dress Decorum: gecodificeerde kleding

1861 Brits wandel- en sportkostuum

1861 Brits wandel- en sportkostuum

Tijdens de Victoriaanse en Edwardiaanse tijdperken waren bemiddelde mannen zeer gewetensvol in het kleden naar gelegenheid en tijdstip van de dag. Dit vereiste een garderobe van formele dag- en avondkleding, Loungepakken voor casual uitjes en een schijnbaar eindeloze reeks outfits voor specifieke sport- en vrijetijdsactiviteiten.

Formele feiten: hemdtabs zijn ontstaan ​​in de Victoriaanse tijd

Keystone Shirt-systeem met verschillende slabbetjes, maar ze hebben allemaal het knooptabblad

Keystone Shirt-systeem met verschillende slabbetjes, maar ze hebben allemaal het knooptabblad

Het lipje aan de onderkant van de boezems van dit overhemd was een uitvinding uit het midden van de Victoriaanse tijd die aan de broek werd geknoopt en verhinderde dat het kledingstuk omhoog kroop. Destijds waren de voorkanten van overhemden stijf en het lipje van het overhemd zorgde ervoor dat alles op zijn plaats bleef, of je nu zat of stond. Kwaliteits smokings en witte dasoverhemden hebben vandaag de dag nog steeds datzelfde kenmerk.

Verken dit hoofdstuk: 3 Geschiedenis van zwarte stropdas en smoking

  1. 3.1 Regentschap Oorsprong van Black Tie – 1800
  2. 3.2 Regency Evolution (1800 – ’30) – Kleurrijke slipjas & das
  3. 3.3 Vroeg-Victoriaanse herenkleding: zwart domineert jaren 1840 - 1880
  4. 3.4 Laat Victoriaans dinerjasdebuut – jaren 1880
  5. 3.5 Volledige en informele avondjurk jaren 1890
  6. 3.6 Edwardiaanse smoking en zwarte stropdas – jaren 1900 – 1910
  7. 3.7 Jazz Age Tuxedo - jaren '20
  8. 3.8 Depressie tijdperk Black Tie – Gouden Eeuw van de Tuxedos uit de jaren 30
  9. 3.9 Naoorlogse Tuxedos & Black Tie - eind jaren 40 - begin jaren 50
  10. 3.10 Jet Age Tuxedos - eind jaren 50 - jaren 60
  11. 3.11 Tegencultuur zwarte stropdas smoking 1960 - 1970
  12. 3.12 Tuxedo Wedergeboorte – De Yuppie-jaren – 1970
  13. 3.13 Tuxedo Redux – De jaren 80 en 90
  14. 3.14 Zwarte stropdas uit het millenniumtijdperk – jaren 90 – 2000
  15. 3.15 Smokings in de jaren 2010
  16. 3.16 Toekomst van smokings en zwarte stropdas